Con mọt nói

Trong quán cafe tôi thường ngồi có một con mọt. Dĩ nhiên có thể là nhiều hơn một con, nhưng dựa trên tiếng cọt kẹt vẫn vang lên từ góc vách gỗ phía bên phải, e là khó còn con mọt nào khác cả. Chúng tôi khá hòa thuận với nhau, phần vì mọt không phải là giống ăn thịt người, cũng vì tôi không phải là loại người thích ăn mọt. Tôi và con mọt sẽ tự mặc định với nhau rằng ai làm việc nấy, nước sông không phạm vào nước máy.

Tôi không nhớ trong chúng tôi, đứa nào là đứa lên tiếng trước. Rất có thể là con mọt, vì tôi đâu biết mọt cũng có thể nói chuyện như người, dù tiếng nhỏ hơn rất nhiều. Dường như con mọt đã nói rằng chiếc ghế tôi thường ngồi đã bị nó ăn rỗng ruột rồi, cứ với đà ngồi phịch xuống của tôi thì chả mấy hôm mà tôi sẽ ngã bổ ngửa xuống đất. Từ đó, tôi đổi sang chiếc ghế khác ở đối diện, còn con mọt, để tiện nói chuyện, chuyển sang ăn chiếc ghế tôi ngồi. Hóa ra, nó là một con mọt có xuất thân từ hoàng cung.

Con mọt kể rằng cụ của kị của cụ của kị nó là một con mọt kén ăn, rất rất kén ăn. Nó chỉ lựa chọn những thớ gỗ ngon nhất, có hương thơm, thuộc loại nghìn cây chọn một chứ nhất định không động răng vào những món gỗ tạp, gỗ dác. Lang thang tiếu ngạo giang hồ chán chê mà không tìm được nơi khoái khẩu, con mọt lạc tới một nơi mà không con mọt nào khác nghĩ mình có thể sống được: hoàng cung.

Hoàng cung được xây lên từ những tấm gỗ thuộc loại thượng thượng thượng phẩm, xịn nhất thiên hạ, vô địch thiên hà. Dĩ nhiên những loại gỗ xịn như thế thường là loại chống được mọi loại mối mọt, ngâm nước không mục, phơi nắng không cong. Nói chung để tìm ra và để phá hỏng được những loại gỗ ấy, không biết việc nào là khó hơn. Vậy mà con mọt cụ kị ấy chén được, lại còn thấy khoái khẩu nữa. Những con mọt khác không thể gặm được gỗ trong hoàng cung, nên con mối cụ kị là con mối duy nhất có thể sống được ở đó, và nó sống như thể chính nó mới là ông chủ của nơi này.

Một ngày – đúng hơn là một đêm, nhà vua trẻ – tức là ông chủ đích thực của hoàng cung, bị mất ngủ nên đành ra thư phòng chong đèn đọc sách. Đêm khuya thanh vắng, ông vua chợt nghe thấy tiếng cót két nho nhỏ mà trước đây chưa từng nghe thấy. Sau khi đã dò khắp thư phòng, đức vua phát hiện tiếng động đó chính là tiếng con mọt đang ăn gỗ trong một cánh cửa. Con mọt cụ kị, vì mải ăn, nên chẳng nghe tiếng bước chân tiến về phía mình, cho đến khi nhà vua đã ở sát cạnh. Khỏi phải nói đức vua hay con mọt, ai phát hoảng hơn ai: ông vua thì không thể tin nổi trong hoàng cung lại có thể có một con mọt, còn con mọt không thể tin nổi trong hoàng cung lại có một ông vua. Cả hai cùng im lặng chẳng biết phải làm sao.

Nghe nói, sau đó nhà vua là người lên tiếng trước. Có thể con mọt cũng đã lên tiếng, nhưng nó đâu phải là người. Chẳng ai biết thực ra họ đã nói gì với nhau – hai kẻ cô độc trong một hoàng cung đầy những người. Chỉ biết sau đó, nhà vua trở thành bạn của con mọt cụ kị. Họ chia sẻ với nhau những điều bí mật nhất trên đời. Nhà vua nói về những cuộc họp của Viện Cơ Mật, những phi vụ chính trị trong triều, những cuộc tranh giành quyền lực đôi khi kết thúc bằng máu me be bét, thân bại danh liệt. Có lúc, ông còn phải cưới một cô gái chẳng hề quen biết chỉ vì bố cô ấy là vị quan có thế lực đang lên trong. Rồi hậu cung cũng tranh đấu gắt gao giữa phe nọ với phe kia, bà nọ với bà kia. Hóa ra làm vua đâu có sướng gì. Đứng ở chỗ càng cao thì càng chông chênh dễ ngã, nhà vua nói. Đại khái, những chuyện nhà vua kể là những chuyện của con người, xa lạ với loài mọt, nên con mọt cụ kị cũng chỉ nghe để đó. Về phần mình, nó chia sẻ với nhà vua bí mật thầm kín của những cây gỗ, những mạch ngầm trong hàng cột, khuôn cửa, vì kèo. Trong thế giới của loài mọt còn có cả những con mọt ăn chay. Thay vì gặm gỗ, chúng ăn thịt đồng loại. Chừng như thấy những chuyện ấy có vẻ khó hiểu đối với con người quá, nó kể cả về cuộc sống ở ngoài cung, trong những ngôi nhà mà nó từng ghé qua ăn tạm trong lúc lỡ độ đường.

Tình bạn kì lạ của một đức vua với một con mọt gỗ đã bắt đầu như vậy, rồi cứ tiếp tục như vậy, vắt qua cả những biến động của đất nước. Có thời kỳ quân giặc nước ngoài tấn công, triều đình nhận thấy thế giặc mạnh nên tạm thời lui quân chờ thời cơ, nhà vua cũng tạm rời hoàng cung về nơi thôn dã. Quân giặc chiếm được kinh thành, vào cả hoàng cung để đóng quân. Ấy là những ngày con mọt thiếu vắng người bạn tâm giao, lại hàng ngày chứng kiến lũ giặc ngông cuồng. Nó quyết tâm ăn ngày ăn đêm, ăn cho hoàng cung mục ruỗng đổ sập lên đầu bọn giặc. Nhưng sức của một con mọt gỗ thì được đến đâu. Hoàng cung còn chưa kịp lung lay thì nhà vua cùng quân triều đình đã phản công, đánh bật được quân giặc ra khỏi kinh đô rồi đuổi chúng về tận nhà. Đất nước trở lại an hòa, đức vua lại ngự trong hoàng cung như xưa. Con mọt vội vàng chuyển sang ăn kiêng để hãm tốc độ ăn lại, vì chỉ sợ ăn nhanh quá, nhỡ cung vua đổ xuống đầu vua thì thật lợi bất cập hại.

Ngày nọ, chuyện vỡ lở. Thực ra, chuyện một ông vua cứ đứng rì rầm với cây cột gỗ, hay cúi xuống nói chuyện với cái bàn không phải là khung cảnh thường thấy trên đời. Ban đầu, người ta nghĩ rằng nhà vua bị điên, nhưng hóa ra không phải. Một thái giám đã đánh bạo lắng nghe, và nghe thấy từ trong bàn, trong cột kèo có tiếng đáp lại khe khẽ. Một chuyên gia ngôn ngữ được kín đáo mời vào cung, ông ta xác định đó là giọng của một con mọt. Đúng là một phát hiện động trời. Cả triều đình ào ào phản đối, cả nội cung cũng xì xầm phản đối. Người ta nói rằng, một ông vua không thể nào làm bạn với lũ sâu mọt. Chuyện này không được phép xảy ra. Nếu nhà vua kết bạn với một con mọt, mai kia có khi vua sẽ bán rẻ đất nước không chừng.

Nhà vua không biết giải thích ra sao, chẳng lẽ nói mình chỉ quen mỗi một con mọt duy nhất trên đời mà thôi? Khi người ta đã quá tin vào những thứ trong đầu họ rồi, họ sẽ chẳng thể nào hiểu được những điều bên ngoài đầu họ nữa – nhà vua giải thích thế với con mọt cụ kị. Con mọt càng không thể giải thích, vì chẳng ai muốn nghe lời giải thích của một con mọt cả.

Dưới trùng trùng áp lực, nhà vua quyết định thoái vị. Đến cái việc duy nhất có thể giúp ông sống cho bản thân cũng không được phép. Ông nhận ra đã đến lúc mình không sống vì đất nước nữa. Không thể đem một bản thân bất hạnh ra để đem hạnh phúc và ấm no đến cho muôn dân được. Có lẽ ông không hợp làm vua, hoặc lúc này, ông không còn hợp làm vua nữa. Đức vua thoái vị, rời khỏi cung, trở thành một vị vương hầu không quyền lực. Một nhà vua mới đăng quang.

Đến đây, con mọt nói với tôi rằng nó không biết đoạn sau như thế nào nữa. Tuổi thọ của loài mọt quá ngắn so với câu chuyện. Bao nhiêu đời mọt trước đây kể chưa hết câu chuyện này thì đã chết vì già. Thêm nữa, chúng chỉ có một cái mồm, nên lúc bận ăn sẽ không thể kể chuyện, còn lúc kể chuyện lại không thể ăn. Mà trong đời của loài mọt, bọn chúng chỉ làm mỗi hai thứ: một là ăn, và hai là tất cả những việc còn lại. Kiểu gì thì gì, tới giờ câu chuyện cũng đã rơi rụng mất phần sau. Con mọt bảo, nó đã cố kể nhanh, vì biết đâu nó có khi nó lại kết thúc cuộc đời ngay trong khi đang kể.

Nhưng câu chuyện tự dưng khúc lửng lơ quá. Chẳng biết sau đó con mọt cụ kị và nhà vua có gặp lại nhau không, nhà vua, đúng hơn là cựu nhà vua có sống vui với những gì mình có hay chăng. Cũng không rõ con mọt có rời hoàng cung không, liệu nó đã trải qua những gì, và làm thế nào từ một con mọt cô độc mà lại có con đàn cháu đống bao nhiêu thế hệ mọt để lưu truyền cho tới ngày nay.

Con mọt trong quán cafe nói với tôi, lần đầu nghe câu chuyện dở dang này, nó cũng từng thắc mắc về những gì diễn ra sau đó. Chẳng ai có thể trả lời được. Nhưng điều hay ho là với mỗi câu chuyện dở dang, ta có quyền có một phiên bản của riêng mình trong suy tưởng. Sau đó, dù chuyện thực ra có như thế nào thì cũng chẳng quan trọng, vì ta chẳng thể nào biết được.

Bẵng đi một thời gian quán cafe buộc phải đóng cửa vì dịch Covid. Khi trở lại, tôi không bao giờ còn thấy con mọt lên tiếng nữa. Vì một lý do nào đó, quán cafe quen thuộc dần trở nên đông đúc ồn ào một cách kinh khủng. Mỗi khi ngồi trong quán một mình, tôi thường tự hỏi, có khi nào nơi này đã bị mọt ăn rỗng từ lâu, để rồi bất thình lình mọi thứ sẽ đổ sập xuống đầu tôi trong khi tôi đang kể dở dang câu chuyện của mình không chừng.