Gọi là đêm nhưng thật ra tour đêm Hoàng thành bắt đầu khởi hành lúc 7h tối và kết thúc đâu đó độ 9h. Cái gọi là “đêm” còn chưa kịp khởi sự.
Tour Giải mã Hoàng thành bắt đầu từ cửa Đoan Môn đi vào, xem một đoạn tái hiện Lý Công Uẩn dời đô và múa hát, rồi cũng ghé qua các gian trưng bày, lên dâng hương tại điện Kính Thiên, đi vòng sang khu khảo cổ sau lưng tòa nhà Quốc hội. Về cơ bản, trừ màn văn nghệ với lên thềm điện Kính Thiên, còn lại đều là những điểm bạn có thể ghé thăm trong các tour thông thường ban ngày. Giải mã Hoàng Thành đã chọn các lớp trầm tích văn hóa nằm gối lên nhau trên một diện tích thành nội còn hiện hữu để đưa khách thăm quan đi xuyên qua các dấu ấn của các triều đại. Từng dấu ấn sẽ trở thành lời giải cho thử thách ở cuối chương trình, khi bạn cần lựa chọn sắp xếp các biểu tượng vào các triều đại phù hợp.
Mình thấy tour đêm Hoàng Thành là một nỗ lực để thâm canh, khai thác di tích theo trọng tâm thay vì dàn trải. Phần Hoàng Thành còn lại tuy nhỏ hẹp, chỉ còn bảo lưu được một phần nhỏ di tích, nhưng cũng là một biển chuyện xưa tích cũ để dẫn dắt khách thăm quan vào cuộc sống của mấy trăm năm trước. Việc chọn đi theo lát cắt dọc cũng sẽ là lướt qua các nhân vật, sự kiện để nhấn theo từng hiện vật. Với mình, đó là cách tiếp cận hơi rời rạc, để khi tour qua đi rồi, điều đọng lại có lẽ chỉ là một ít “học vẹt” rằng hiện vật nào thuộc thời nào nhưng rồi cũng sẽ dễ rơi rụng. Vì thế, tour đêm dù có khác nhưng không quá khác với tour ngày, không tận dụng được bóng tối và những ánh đèn lung linh huyền ảo, bầu không khí yên tĩnh thâm u làm nền cho những câu chuyện lịch sử trùng trùng điệp điệp hiển hiện về bên thành quách kinh thành xưa.
Chắc đơn vị tổ chức không phải không biết những gì mình vừa viết ở trên. Có điều, từ góc độ người làm kinh doanh, họ có những tính toán khác, lựa chọn khác để cân đối.
Nếu là mình, mình sẽ bỏ đoạn văn nghệ văn gừng ở đoạn đầu đi vì nó tốn nhân lực mà không đóng góp lớn vào trải nghiệm của khách thăm quan. Cả đoạn tái hiện quyết định dời đô cũng nên làm gọn lại, chứ hiện tại hơi phường chèo. Đoạn dâng hương ở điện Kính Thiên tự nhiên đọc văn tế dài cả gang tay, thề thốt các kiểu, theo mình cũng là bôi ra cho bớt thời lượng thuyết minh. Đứng nghe văn tế trong tiếng chuông trống vang lừng mà biết rằng ngày cuối tuần nào họ cũng diễn đi diễn lại y nguyên thế này, đọc những lời lẽ lên gân giống nhau khiến mọi thứ bớt hẳn phần thiêng liêng xúc động.
Mình mong muốn một cách tiếp cận với Hoàng Thành qua những câu chuyện. Không nhất thiết phải là chuyện diễn ra trong Thành. Thành chỉ là cái cớ, là con đường dẫn vào với lịch sử thôi. Những câu chuyện như thế có cả rổ. Như chuyện Lý Công Uẩn lên ngôi rồi dời đô ra làm sao. Như những lần triều đình các đời phải tạm rời Thăng Long tránh giặc để rồi phản công mạnh mẽ ca khúc khải hoàn.
Như chuyện loạn tam Vương, Lê Phụng Hiểu thần uy lẫm lẫm tuốt gươm đứng ở cửa cung quát mắng ba vị Vương gia đang dẫn quân tới giành ngôi với Thái tử rằng các Vương quên ơn Tiên đế, trái nghĩa tôi con, thần xin đem thanh gươm này dâng lên. Nói rồi xốc tới chém bay đầu Vũ Đức Vương, phò Lý Phật Mã lên ngôi Thái Tông.
Hay như khi Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc phù Lê diệt Trịnh, đại công cáo thành, vào triều yết kiến Lê Hiển Tông mà vẫn mặc giáp, đeo kiếm, uy thế hừng hực, xăm xăm vào chầu. Các quan không ai dám nói gì, chỉ có thị vệ Phương Đình Pháp bước ra cản lại: “Thưa tướng quân, phép nước lên điện không được mang kiếm.” Huệ sững người, trừng mắt nhìn, nhưng Pháp cũng bình ổn như bức tường thành, nhìn lại. Huệ thấy vậy đành cởi kiếm rồi mới yết kiến vua Lê.
Hay chuyện người ta nói rằng Gia Long cho hạ giải thành Thăng Long, đem gỗ đá và đồ quý vào Phú Xuân xây dựng kinh đô mới thật ra là fakenews đã cũ. Hay chuyện Hà Thành thất thủ lần 1, Nguyễn Tri Phương đã chiến đấu như thế nào, Hà Thành thất thủ lần 2, Hoàng Diệu đã tuẫn tiết ra sao…
Hay Hà Thành đầu độc, các đầu bếp và binh lính người Việt trong Thành đã định làm binh biến, nội ứng ngoại hợp với quân Yên Thế của Hoàng Hoa Thám để rồi bị Pháp đem chém 13 nghĩa sĩ ở chợ Bưởi, tử hình vắng mặt 6 người.
Nơi này, sau 1000 năm lịch sử, đã là sân khấu của bao vở kịch chính trị, là võ đài choảng nhau sứt đầu mẻ trán mà không cần thượng cẳng chân hạ cẳng tay, đã chứng kiến biết bao nhiêu vương triều trỗi dậy rồi lại sa vào trầm luân, những chiến tranh và hòa bình, minh quân và hôn quân, những máu, nước mắt, nguy nga và tàn phá thay nhau đến rồi đi. Chuyện có rất nhiều, chỉ cần chọn cách kể, cách kết nối các câu chuyện với nhau. Thậm chí có thể làm ra một loạt 10, 12 chuyên đề, mỗi buổi kể một chuyên đề khác nhau, thuyết minh lần lượt cả tháng mới hết rồi quay lại vòng nữa. Như thế, khách thăm quan tour đêm mới không chỉ muốn tham gia một lần, mà còn quay lại nghe những chuyện khác sao cho đủ bộ. Như nàng Sheherazad kể chuyện hàng đêm ấy, không dứt ra nổi.
Giữa những bức tường của Hoàng Thành này, nơi trái tim của những biến động, bằng cách kể chuyện, lịch sử sẽ sống dậy phập phồng sau những thớt đá, viên gạch, phù điêu, tàn tích. Đó cũng là cách để người ta thấy lịch sử sao gần mình quá chứ không phải chuyện ngày xửa ngày xưa, và nghe thuyết minh một tour rồi, ai cũng rần rật trong huyết mạch cùng nhịp dòng chảy sử ta.
Mình viết post này không phải để chê. Việc chạy tour Giải mã Hoàng Thành cho thấy một nỗ lực làm mới trên những gì đã có, cày sâu cuốc bẫm trên di sản nghìn năm, đưa lịch sử đến với nhiều người hơn. Mình không thất vọng với tour. Bản thân việc được bước đi dưới hàng cây nhập nhoạng, bên những con đường lát đá và cung vàng điện ngọc mờ xa trong một ngày gió mát vi vu thổi cũng đã đáng giá lắm rồi. Đêm Hoàng Thành bỗng có nhiều khoảng trống cho suy tưởng hơn là khi mặt trời chiếu rọi. Nhưng đồng thời, mình cũng mong đợi nhiều hơn.
Nếu bạn chưa từng tới Hoàng Thành hoặc mới chỉ tới vào ban ngày, mình nghĩ tour Giải mã sẽ là một gia vị hấp dẫn trong chuyến đi khám phá. Để biết thêm về mảnh đất này, dù là theo cách nào, cũng đều tốt cả.
Be First to Comment